Sanat Neye Hizmet Eder?
Sanat neye hizmet eder? Bu soruyu bir sanat galerisi gezisinde, duvarda asılı olan bir tablonun önünde durup bakarken, “Hımm, çok derin bir soru, belki de sanatın anlamı işte tam da bu!” diye düşündüğümde sormuyorum. Hayır, o an ben, o tablonun “düşüncesel derinliği” hakkında bir şeyler yazmayı planlamıyorum. Hatta şunu düşünüyorum: “Vay be, bu resim… Tablonun biraz daha soldan bakınca, daha mı anlamlı olur?”
Evet, sanatı biraz da böyle, bir anlık kafa karışıklığı ve kendimle dalga geçme olarak alırım. Ama… aslında ciddi anlamda da düşünüyorum: Sanat neye hizmet eder?
Sanat, Hayatın Anlamını Bulmak İçin Bir Araç Mıdır?
Bir gün kahvemi içerken, “Acaba sanat hayatın anlamını bulmamıza mı yardımcı olur?” diye düşünürken buldum kendimi. Gerçekten, koca bir tablonun karşısında zaman geçirirken, bir an için evrene bakışımın değişebileceğini düşündüm. Sanat, belki de bu dünyada bir şeylerin anlamını bulmak, derinlemesine düşünmek için bir araçtır.
Tabii, bazen sanat deyince akla gelen şey, ağır sanat galerileri ve şarap içen insanlardan çok daha farklı olabiliyor. Mesela, İzmir’de bir kafe açılacaksa, mutlaka duvarda renkli birkaç soyut resim, ya da başını okşayarak bakabileceğiniz bir kafede eski bir pop starın portresi asılmalıdır. Bu tür yerler sosyal medyada çok ilgi görür, çünkü hepimiz bir fotoğrafı paylaşmak için “anlamlı” bir şey arıyoruz. Evet, bir tık Instagram’a uygun.
Ama şunu kabul edelim: Sanat bir yandan da ‘anlamlı’ olmaya çalışan, aslında hiçbir anlamı olmayan şeyler yapma çabasıdır. Ne de olsa, “Yaptıklarımız her zaman güzel olmayabilir, ama sanatın asıl amacı da bu değil mi?” diye kendimize sorarız. Bazen “Sanat neye hizmet eder?” sorusu, günde 3 kez pizza yemeyi düşünmek kadar derin olabiliyor.
Sanat Ne İçin Var, Yoksa Biz Mi Ona Hizmet Ediyoruz?
Burası biraz ilginç. Bazı insanlar sanatı bir “kendini ifade etme biçimi” olarak görür. Ama durun, bu sadece bir tanım değil. Bu, bazen sırf o anı yakalayabilmek için bir şekilde “sanat” yapmak zorunda hissedilen bir durum. Bir arkadaşım var, sürekli “Sanat” yapmaya çalışıyor. Bir gün bana “Ya, en son yaptığım şey hakkında çok düşündüm, bu resim gerçek hayatımı yansıtıyor” dedi. Bunu derken o kadar ciddi ve gururluydu ki, “Görmeye ne zaman gelir bu resmin müzesi, abi?” diye sormadım ama içimden “Bu, sadece 3 dakika önce sosyal medyada paylaştığın selfie ile aynı şey” diyordum.
Öte yandan, sanatçının ne için yaptığı hakkında çok kafa karıştırıcı bir şey de var: Sanat, gerçekten bizlere hizmet etmek için mi var, yoksa biz mi sanatla ilişki kurmaya çalışıyoruz?
Sanat ve Günlük Hayat: Komik Bir Buluşma
Mesela geçen hafta, gündelik hayatta sanatla karşılaştığım anı anlatayım: Akşamdan önce arkadaşımın evine gitmeye karar verdim, yemek falan yiyeceğiz. Gittim, kapıyı çaldım… Ve tam o sırada, içeri girdiğimde, o kadar tuhaf bir durumla karşılaştım ki: Evet, o kadar tuhaf bir şeydi ki, şaka yapıyorum sandım. Arkadaşım, karışık bir şekilde oturup bir tabloya bakıyordu. Ve bu tablo, tam bir Picasso tarzı, ama o kadar karışıktı ki, “Ya bu fotoğrafın içinde biri çıldırmış ve bana bakıyor gibi!” diye düşündüm.
“Ne yapıyorsun?” diye sordum. O da “Sanatla haşır neşir oldum, bu tablonun beni anlamama yardımcı olduğunu düşünüyorum” dedi. Tabii, biraz daha dikkatle baktım. Ne doğru ne yanlış anlamışım diye düşündüm ama her şeyin bir anlamı olup olmadığını sorgularken, belki de sanat işte tam da bu!
Sanat, Gülmeyi Unutmaz
Sanat bazen düşündüren bir şey olur ama bence asıl işi güldürmektir. Bu noktada bir noktaya geliriz: Sanatın bazen çok ciddiye alınan ama aslında hepimize şaka yapmayı öğreten bir yönü vardır. İzmir’deki bir sanat galerisine gittiğimde, tavana asılmış bir “Evinizin İçindeki Havluyu Çizin” temalı sergiyi görünce, sadece gülmekten alıkoyamadım kendimi. “Bu da sanat mı?” diye düşündüm, ama sonra Sanatın neye hizmet ettiği sorusu, bazen bizleri her şeye farklı açılardan bakmaya zorlayan bir şey olabilir.
Sanat, bazen gerçekten çok derin bir anlam taşır, bazen de eğlencelidir. Ama ne olursa olsun, hayatımızda bir şekilde yerini alır ve bizi gülümsetir. Hem ciddi bir tabloya bakarken hem de o gülünç anı hatırladığımda, sanatı aslında hayatın tadını çıkarma yolu olarak görmeye başlıyorum. Tüm bu “derin düşünceler” yerine, belki de sanat, aslında bize eğlenmeyi unutmamayı hatırlatmak için vardır.
Sonuç: Sanat Neye Hizmet Eder?
Sonuçta, sanat neye hizmet eder? Hem ciddiye alarak hem de çok fazla kasılmadan bir cevap verecek olursam, sanatı hayatımıza anlam katmak için bir araç olarak kullanmak gerek. Hem derin düşüncelerimizle, hem de komik halleriyle bize hayatın her anını farklı şekillerde sunar. Çünkü sanat, her ne kadar bazen kendini çok ciddi sanan bir şekle bürünse de, bizlere hayatı bir şaka gibi algılatmayı da başarır.